Je hebt net gegeten. Niks speciaals, gewoon een warme maaltijd. En dan begint het. Eerst een drukkend gevoel in je buik, dan krampen, soms een steek. Alsof je lichaam protesteert tegen wat je net hebt gegeten. Je gedachten malen: lag het aan de ui? De paprika? Komt het door het brood erbij?
Veel mensen die buikpijn na het eten ervaren gaan op zoek naar het voedingsmiddel dat de klachten veroorzaakt. Ze schrappen steeds meer van hun bord, en toch blijft de pijn komen. Hoe frustrerend dit ook is, het is ook een signaal van je lichaam dat het niet enkel ligt aan wat je eet.
Je spijsvertering is als een lopende band
Alles wat je eet doorloopt een proces dat je kunt vergelijken met een lopende band in een fabriek. Elke afdeling heeft een eigen taak, waarbij het afhankelijk is van het werk dat de vorige aanlevert. De tanden in je mond maken voedsel kleiner en er wordt een enzym toegevoegd dat zetmeel begint af te breken. Je maag breekt het voedsel verder af met maagzuur. In je twaalfvingerige darm werken je alvleesklier en galblaas mee: de alvleesklier levert spijsverteringsenzymen die eiwitten, koolhydraten en vetten verteren, en je galblaas voegt gal toe om vetten op te splitsen zodat ze verteerd kunnen worden.
Zo werken alle afdelingen samen tot het voedsel is afgebroken tot losse voedingsstoffen of moleculen die je lichaam op kan nemen. Het punt is dat elke afdeling afhankelijk is van de vorige. Als je maag te weinig maagzuur aanmaakt, komen er halfverteerde stukken voedsel in de twaalfvingerige darm bij het werk van je alvleesklier terecht. Die kan zijn werk niet goed doen als het voedsel dat aankomt niet goed is voorbewerkt. En zo stapelen de problemen zich op als een lopende band waar één schakel hapert.
Waarom dat pijn doet na het eten
Als voedsel niet goed verteerd wordt in het bovenste deel van je spijsvertering, kan het niet (optimaal) opgenomen worden. Het gevolg is dat de voedselresten in je dunne en dikke darm terecht komen waar darmbacteriën het afbreken. Hierbij ontstaan gassen die druk zetten op je darmwand en door de uitzetting van je darmen ook op je buik. Dit kun je voelen als krampen, steken, of een opgeblazen gevoel. Als je hierdoor een scheetje laat kun je de stank vaak niet verbergen.
De reden dat je dit specifiek na het eten voelt is eigenlijk simpel: elke keer als je eet, start je de hele lopende band opnieuw op. Nieuwe maaltijd, nieuwe verwerking, nieuwe klachten. Sommige mensen merken het al na twintig minuten, bij anderen duurt het een paar uur. Dat verschil zit hem in waar in de keten het misgaat.
Zit het probleem bij je maag? Dan voel je het vaak snel na het eten als een zwaar, vol gevoel. Alsof het eten als een baksteen in je maag ligt. Zit het probleem verderop, bij je dunne of dikke darm? Dan komen de krampen en het opgeblazen gevoel wat later, soms pas uren na de maaltijd.
En dan is er ook nog het immuunsysteem, dat toezicht houdt op dit proces.
Wat de lopende band verstoort
Er zijn verschillende dingen die je spijsvertering uit balans brengen. De allereerste stap begint bij de vraag of jij de tijd neemt om rustig op je eten te kauwen en met aandacht te eten. Als jij het eten naar binnen schrokt zonder dat het je tanden raakt of wanneer je veel stress hebt dan gaat het in deze eerste stap al mis wat gevolgen heeft voor de rest van de keten. Stel dat je maagzuurremmers gebruikt, dan verlaagt dit je maagzuurproductie, waardoor de tweede stap van je vertering niet goed verloopt. Antibiotica kunnen je darmbacteriën verstoren, waardoor de verwerking in je dikke darm verandert. En sommige voedingsmiddelen, zoals gluten, beïnvloeden hoe je darmwand voedingsstoffen doorlaat. En naast dit alles, zijn er ook nog specifieke vitaminen en mineralen nodig om de spijsvertering goed te laten verlopen. Als je hiervan tekorten hebt, dan kan het systeem überhaupt niet goed werken.
Wat ik in de praktijk vaak zie is dat het niet één ding is. Het is een combinatie. Iemand heeft een periode veel stress gehad of antibiotica gebruikt waardoor de darmbacteriën uit balans raakten. Daardoor veranderde de vertering. Dan komen er klachten, en die klachten leiden soms tot maagzuurremmers die de vertering nog verder verstoren. Zo ontstaat een neerwaartse spiraal waarbij steeds meer klachten ontstaan die verder gaan dan alleen buikpijn. Als je voedsel niet goed verteerd en opgenomen wordt, krijg je minder voedingsstoffen binnen dan je lichaam nodig heeft. Dat kan leiden tot vermoeidheid, een verlaagde weerstand, een verkoudheid die niet overgaat, of huidproblemen zoals eczeem. Het zijn allemaal gevolgen van hetzelfde onderliggende probleem.
Daar komt nog iets bij. Als je darmwand voortdurend in aanraking komt met onvoldoende verteerd voedsel, kan je immuunsysteem deze voedselresten als indringer gaan beschouwen. Je lichaam maakt dan antistoffen aan tegen voedingsmiddelen die je eerder zonder problemen kon eten. Zo ontstaan er voedselintoleranties die je klachten verder versterken. Dit is een van de factoren waarom de lijst van voedingsmiddelen waar je niet goed tegen kunt steeds langer wordt.
Wat je lichaam je vertelt
Buikpijn na het eten is niet iets waar je mee moet leren leven. Het is je lichaam dat je laat weten dat er ergens in je spijsvertering, in die lopende band, dat er daar iets hapert. De vraag is alleen: waar precies?
In het boek ‘Eerste hulp bij Darmklachten’ legt Jeroen stap voor stap uit hoe je spijsvertering als systeem werkt en wat de meest voorkomende verstoringen zijn. Wil je precies weten wat er in jouw darmen gebeurt? Met een ontlastingsonderzoek kun je zien hoe je spijsvertering functioneert, hoe de samenstelling van je microbioom is en of een bacteriële overgroei, schimmel of parasiet je klachten veroorzaakt. Met een voedselintolerantieonderzoek kun je onderzoeken of je immuunsysteem op bepaalde voedingsmiddelen reageert.
Soms helpt het om samen met iemand te kijken naar wat er bij jou speelt. Bij persoonlijke begeleiding brengen we in kaart waar jouw lopende band hapert en wat ervoor nodig is om die weer goed te laten draaien.
Wanneer heb jij voor het laatst een maaltijd gegeten zonder er daarna buikpijn van te krijgen?
