Je hebt regelmatig last van brandend maagzuur. De huisarts schrijft de maagzuurremmer omeprazol voor, of misschien heb je zelf een doosje Rennie's gekocht bij de drogist. Binnen een paar dagen is het branderige gevoel verdwenen. Probleem opgelost, toch? Of ontstaat er een veel groter probleem zonder dat jij je hiervan bewust bent.
Als je begrijpt wat maagzuur doet in je lichaam, begrijp je ook waarom het onderdrukken ervan voor veel mensen het begin is van veel grotere problemen.
De functie van maagzuur
De meeste mensen denken bij maagzuur alleen aan dat branderige gevoel. Maar maagzuur heeft twee functies die je lichaam niet kan missen.
De eerste is bescherming. Alles wat je eet en drinkt en via je mond je lichaam binnenkomt, bevat micro-organismen zoals bactëriën, schimmels en soms parasieten. Je maagzuur is de eerste verdedigingslinie die ervoor zorgt dat deze ongenode gasten worden uitgeschakeld voordat ze in je darmen terechtkomen. Je kunt het vergelijken met een beveiliger bij de ingang van een gebouw. Zolang die beveiliger er staat, komt er niemand zomaar binnen. Zodra je die beveiliger weghaalt, kan iedereen naar binnen lopen.
De tweede functie is belangrijk voor de vertering. Je maag breekt voedsel af en mengt het met maagzuur en verteringssappen, zodat je lichaam verderop in je dunne darm de voedingsstoffen op kan nemen. Als er onvoldoende maagzuur is, wordt je eten simpelweg minder goed verteerd. En wat niet goed verteerd wordt, kan je lichaam ook niet opnemen.
Wat er gebeurt als je maagzuur onderdrukt
Maagzuurremmers doen precies wat de naam zegt: ze remmen de productie van maagzuur af. Het branderige gevoel verdwijnt, want er is minder zuur. Maar daarmee verminderen ook de twee functies die ik net beschreef.
Minder maagzuur betekent dat pathogenen (schadelijke bactëriën, schimmels en parasieten) makkelijker de oversteek door je maag kunnen maken waarna ze in je darmen belanden. In een normale situatie worden die onschadelijk gemaakt voordat ze je darmen bereiken. Nu krijgen ze vrij spel. En als die ongewenste gasten zich eenmaal in je darmen vestigen, kan dat leiden tot allerlei klachten: van een opgeblazen gevoel en buikpijn tot diarree of verstopping.
Daarnaast wordt je voedsel minder goed afgebroken. Vetten en eiwitten worden niet volledig verteerd, wat kan zorgen voor gasvorming in je darmen en scheetjes die je niet ongemerkt kunt laten omdat iedereen ze ruikt.
Ook kun je het gevoel hebben dat je eten urenlang als een baksteen in je maag ligt. Dat is niet omdat je te veel gegeten hebt, maar omdat je eten onvoldoende wordt afgebroken.
En dan is er nog een derde gevolg waar weinig mensen bij stilstaan. Als je eten niet goed verteerd wordt, haal je ook minder voedingsstoffen uit je maaltijden. Je eet misschien gezond, maar je lichaam kan er minder uit opnemen. Op den duur kan dat leiden tot tekorten van belangrijke voedingsstoffen die je op allerlei manieren kunt voelen zoals: vermoeidheid, een zwakker immuunsysteem, een verkoudheid die niet overgaat, vaker ziek zijn en huidproblemen zoals eczeem. En natuurlijk darmklachten.
Waarom dit zo vaak over het hoofd wordt gezien
Het lastige is dat de klachten die ontstaan door langdurig gebruik van maagzuurremmers, vaak niet in verband worden gebracht met de maagzuurremmer zelf. Iemand krijgt darmklachten en gaat terug naar de huisarts. Die onderzoekt de darmen, maar kijkt niet naar de maagzuurremmer die al twee jaar genomen wordt.
In onze praktijk zien we dit regelmatig. Mensen die al jaren maagzuurremmers gebruiken en niet begrijpen waarom hun darmklachten maar niet verbeteren. Niet zelden is de maagzuurremmer een onderdeel van het probleem, niet van de oplossing.
Dat betekent niet dat maagzuurremmers altijd verkeerd zijn. Soms schrijft een arts ze voor met een specifieke reden, voor een beperkte periode. Dat kan noodzakelijk zijn. Maar als je ze al lange tijd gebruikt zonder medische noodzaak, of omdat het ooit is voorgeschreven en niemand er meer naar heeft gekeken, dan is het goed om te weten wat ze werkelijk in je lichaam doen.
De vraag die weinig mensen stellen
Wat wij vaak zien, is dat maagzuurremmers de klachten tijdelijk verlichten maar de onderliggende oorzaak niet aanpakken. Het branderige gevoel verdwijnt, maar de reden waarom je maag zo reageert, blijft bestaan. Een maagzuurremmer pakt het symptoom aan, maar niet de daadwerkelijke oorzaak dat je maagzuurklachten hebt. Ondertussen ontstaan er nieuwe problemen doordat je vertering en je bescherming tegen pathogenen verzwakt raken.
De vraag die veel mensen zichzelf nooit stellen is: waarom produceerde mijn maag zoveel zuur dat het een probleem werd? Of: is het daadwerkelijk een te veel aan maagzuur wat de klachten geeft, of is het een tekort waardoor het maagzuur in verhouding nog zuurder wordt?
Vergelijk je maagzuur met een glas limonade. Eerst doe je de siroop in het glas, vervolgens meng je het aan met water. Als je er niet voldoende water bij doet, is de concentratie veel te hoog. Dit is ook een veelvoorkomende oorzaak van maagzuurklachten. Omdat er simpelweg niet voldoende maagzuur is, waardoor de concentratie van het zuur te hoog is en irritatie van de maag geeft.
Verder spelen factoren mee zoals de voeding die je eet en stress die je spijsvertering beïnvloedt.
In het boek 'Eerste hulp bij Darmklachten' legt Jeroen stap voor stap uit hoe je spijsvertering werkt en welke factoren ervoor kunnen zorgen dat het misgaat. Want pas als je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, kun je er echt iets aan veranderen.
Wat zou er veranderen als je de oorzaak zou aanpakken in plaats van het symptoom te onderdrukken?
