Als je darmklachten hebt, bestaat de kans dat je al een hele reis achter de rug hebt. Mogelijk heb je een coloscopie gehad, bloedonderzoek laten doen, of is er een echo van je buik gemaakt. Telkens krijg je dezelfde uitslag: 'we kunnen niks afwijkends vinden' of 'je moet er maar mee leren leven'. Niemand kan je vertellen wat er echt aan de hand is en toch voel jij de klachten iedere dag.
Het is begrijpelijk dat je dan gaat twijfelen, dat het je frustreert.
Het feit dat standaard onderzoeken niets laten zien, betekent niet dat er niets speelt. Het betekent enkel dat er met de onderzoeken die tot nu toe gedaan zijn, de echte oorzaak van je klachten nog niet is aangetoond.
Wat standaard onderzoeken wél en niet meten
Bij een coloscopie kijken ze met een cameraatje naar de binnenkant van je darm: zijn er zichtbare afwijkingen zoals ontstekingen, poliepen of tumoren? Dit onderzoek is vergelijkbaar met hoe jij je eigen hand kunt onderzoeken. Je kunt de oppervlakte van je huid bekijken, maar wat er verder speelt zie je niet.
Als er bloedonderzoek wordt gedaan worden vaak ontstekingswaarden zoals calprotectine en CRP onderzocht. Als daar niets uit komt, is de conclusie al snel dat er niets aan de hand is.
Deze onderzoeken vertellen maar een stukje van het verhaal. Er kan namelijk meer onderzocht worden, waardoor je andere inzichten krijgt over de mogelijke oorzaak van je darmklachten.
De factoren die bij onverklaarde darmklachten wél een rol kunnen spelen
In onze praktijk begeleiden we mensen die met precies dit verhaal binnenkomen. Alle standaard onderzoeken zijn gedaan, niets gevonden, maar de klachten zijn er nog steeds. Wanneer we dan gerichter gaan kijken, vinden we vrijwel altijd een combinatie van factoren die samen de klachten kunnen verklaren.
Hiervoor kunnen we verschillende onderzoeken inzetten. De eerste is een ontlastingsonderzoek waarmee gekeken wordt naar de samenstelling van je darmmicrobioom. Het tweede onderzoek dat veel duidelijkheid geeft is een voedselintolerantieonderzoek. Door beide onderzoeken wordt de oorzaak van de klachten vrijwel altijd zichtbaar. Waarom ze belangrijk zijn bespreken we hieronder.
Je darmmicrobioom
Je darmen zijn de thuisbasis van miljoenen bacteriën die samen je darmmicrobioom vormen. In een gezonde situatie werken die bacteriën samen: ze helpen bij de vertering van je voedsel, ze produceren lichaamseigen vitaminen, hormonen en een stof genaamd butyraat. Die laatste is de brandstof voor het microbioom. Het helpt om het in soort en aantal gezond te houden en het helpt om je darmwand te beschermen. Door factoren als antibioticagebruik, een eenzijdig voedingspatroon of langdurige stress kan de balans van deze bacteriën verstoord raken.
Dit heeft een aantal belangrijke gevolgen. Als de bacteriële samenstelling in je darmen verstoord raakt kunnen de processen minder goed verlopen, er ontstaat ruimte voor een bacteriële overgroei, schimmel of parasiet en de vertering vermindert waardoor zowel obstipatie als diarree klachten kunnen ontstaan samen met gasvorming of een opgeblazen gevoel.
Geen van deze verstoringen is zichtbaar bij een standaard coloscopie of calprotectine bepaling. Dit kan wel onderzocht worden met een uitgebreid ontlastingsonderzoek waarbij meer dan tachtig waarden worden gemeten.
Voeding en vertering
En dan is er de rol van voeding. Niet alleen wát je eet, maar ook hoe goed je lichaam het kan verteren en opnemen zijn van invloed.
Neem gluten als voorbeeld. In tarwe zit een eiwit, genaamd gliadine, dat de verbindingen tussen de cellen van je darmwand kan openen. Die verbindingen (genaamd tight junctions) kun je vergelijken met schuifdeuren die bepalen wat er door je darmwand opgenomen mag worden in je lichaam. Wanneer die schuifdeuren openstaan, kunnen onvoldoende verteerde voedseldeeltjes in je bloedbaan terechtkomen. Als je immuunsysteem deze 'indringers' tegenkomt kan het ze als heel erg gevaarlijk bestempelen waardoor er antistoffen worden aangemaakt. Op deze manier kunnen voedselintoleranties ontstaan, waardoor je immuunsysteem reageert op voeding die je eerst probleemloos kon eten.
Nu hoor ik je misschien denken: maar als ik geen coeliakie heb, dan kan ik toch gewoon gluten eten? Dat is deels waar. Je hoeft geen coeliakie te hebben om gevoelig te zijn voor de effecten van gliadine op je darmwand. Samen met andere factoren, zoals een verstoord microbioom, chronische stress en een immuunsysteem dat overbelast is kan dit ertoe leiden dat je steeds meer voedingsmiddelen niet goed verdraagt.
En er is nog iets. Je kunt de beste maaltijden eten, maar als je darmen niet goed werken waardoor je de maaltijd niet goed kunt verteren, dan kun je deze ook maar beperkt opnemen. Hierdoor krijg je minder voedingsstoffen binnen waardoor tekorten kunnen ontstaan. Die tekorten kunnen op hun beurt klachten veroorzaken of verergeren, zoals vermoeidheid, somberheid tot huidproblemen zoals eczeem.
Stress en je darmen
Veel mensen met darmklachten merken dat stress hun klachten verergert. Dat is geen toeval. Je hersenen en je darmen zijn direct met elkaar verbonden via de nervus vagus, de zenuw die de communicatie tussen die twee verzorgt. Als je lichaam stress ervaart, stuurt het energie naar je armen en je benen zodat je kunt vechten of vluchten. Maar dat betekent ook dat er minder energie overblijft voor je spijsvertering: je maakt minder maagzuur aan, je darmsappen worden teruggetrokken en je verteert je voedsel minder goed.
Het probleem is dat veel mensen in een staat van continue stress leven zonder dat ze het doorhebben. De nachtrust die continu verstoord wordt, de negatieve gedachten, een planning die van minuut tot minuut gevuld is. Je lichaam maakt daarin geen onderscheid tussen een levensbedreigende situatie en een volle werkweek. En als je stresssysteem continu aanstaat, remt dat niet alleen je spijsvertering, het kan ook je darmwand doorlaatbaarder maken. Zo versterkt stress de problemen die er al waren.
Hoe deze factoren elkaar versterken
Wat ik in de afgelopen jaren heb geleerd, is dat het bij darmklachten zelden om één oorzaak gaat. Wat je vrijwel altijd ziet, is een wisselwerking tussen verschillende factoren die elkaar versterken.
Stel dat je darmwand meer doorlaatbaar wordt. Dit noemen ze ook wel een leaky gut. Dat kan komen door chronische stress, door een gebrek aan belangrijke voedingsstoffen, door een verstoord microbioom. Dan is het een kwestie van tijd voordat onvoldoende verteerde voedseldeeltjes door je darmwand in je bloedbaan terechtkomen.
De voedseldeeltjes worden door je immuunsysteem opgemerkt. Onder bepaalde omstandigheden zal het immuunsysteem sneller antistoffen tegen deze 'indringers' aanmaken en kan het zelfs met ontstekingen reageren. Als deze ontstekingen in de darmwand ontstaan, vermindert de selectieve opname en reageert het immuunsysteem nog scherper door de aanwezige ontsteking. Hierdoor kunnen steeds meer voedingsmiddelen worden afgewezen die via diarree je lichaam versneld verlaten. Hierdoor krijgt je lichaam steeds minder de kans om voedingsstoffen te verteren en op te nemen, waardoor je energieniveau daalt, het immuunsysteem nog verder onder spanning komt te staan en je stresssysteem nog actiever wordt. En die stress, die remt op zijn beurt je spijsvertering nog verder.
Op deze manier ontstaat er een neerwaartse spiraal waarbij je langzaam steeds meer klachten ervaart en steeds minder kunt eten zonder problemen.
Wat je wél kunt doen
Met dit artikel wil ik je laten zien dat er veel meer mogelijk is dan je tot nu toe is verteld en wat er tot nu toe is onderzocht. Met een uitgebreid ontlastingsonderzoek krijg je inzicht in de samenstelling van de bacteriën in je darmen. Of er sprake is van een overgroei, schimmel of parasiet, en hoe goed je vertering en immuunsysteem functioneren. Een voedselintolerantieonderzoek laat zien op welke voedingsmiddelen je immuunsysteem reageert, zodat je weet wat je voorlopig beter niet kunt eten omdat het je buik onrustig maakt en wat je kunt blijven eten.
Bij ons heeft iedere therapeut zelf persoonlijk ervaring gehad met darmklachten. We weten hoe het voelt om te leven met klachten waar de reguliere zorg geen antwoord op had, maar ook dat het volledig te herstellen is.
Wil je hier meer over weten? In het boek 'Eerste hulp bij Darmklachten' legt Jeroen stap voor stap uit welke factoren meespelen en wat je er zelf aan kunt doen.
Wil je onze begeleiding bij het herstellen van je gezondheid? We nemen graag de tijd om de mogelijkheden met je te bespreken. Plan een gratis kennismakingsgesprek van dertig minuten. Geen verplichtingen, gewoon een eerlijk gesprek over waar je staat, wat je al hebt geprobeerd en wat er mogelijk is.
