Je hebt last van brandend maagzuur, oprispingen en een vol gevoel na het eten. Misschien heb je al een maagzuurremmer geprobeerd, toch blijven de klachten terugkomen. Na onderzoek hoor je van je arts dat je een middenrifbreuk hebt, een hiatus hernia. Volgens hem is er eigenlijk weinig aan te doen, behalve medicatie die je maagzuurklachten verminderen of in het uiterste geval een operatie.
Maar wat als die middenrifbreuk niet het eindpunt is, maar een gevolg van iets anders?
Wat is een middenrifbreuk?
Je middenrif is een grote, koepelvormige spier die je borstholte scheidt van je buikholte. Midden in die spier zit een opening waar je slokdarm doorheen loopt naar je maag. Die opening heet de hiatus.
Bij een middenrifbreuk is die opening wijder geworden dan de bedoeling is. Daardoor kan een deel van je maag omhoog schuiven, voorbij het middenrif, naar je borstholte. Bij de meeste mensen gaat het om een glijdende hiatus hernia, waarbij het bovenste stuk van de maag af en toe een stukje omhoog glijdt. Wanneer de klachten verergeren en de maag structureel door de opening schuift, spreken we van een hiatus hernia. De onderstaande illustratie geeft een beeld van beiden.
Het probleem is dat hierdoor de afsluiting tussen je slokdarm en je maag minder goed werkt. Die afsluiting, de onderste slokdarmsfincter, is een soort klepje dat ervoor zorgt dat maagzuur in je maag blijft en niet terugstroomt naar je slokdarm. Als de maag deels door het middenrif is geschoven, kan dat klepje niet meer goed sluiten.
De klachten verschillen van persoon tot persoon. De meest voorkomende klacht is een brandend gevoel achter je borstbeen, wat de meeste mensen herkennen als zuurbranden of reflux. Maar dat is lang niet het enige. Veel mensen hebben last van oprispingen, een zuur of bitter smaakje in de mond, of een drukkend gevoel in de borststreek dat soms zelfs lijkt op hartklachten. Anderen voelen zich al na een paar happen vol, hebben last van misselijkheid, of merken dat slikken stroever gaat dan voorheen.
Wat het lastig maakt is dat deze klachten vaak erger worden op specifieke momenten. Na het eten, bij bukken, bij het tillen van iets zwaars, of 's nachts als je ligt. Sommige mensen worden wakker met een branderig gevoel in hun keel of een droge hoest die maar niet weggaat. Omdat de klachten zo uiteenlopen, duurt het bij veel mensen lang voordat ze de link leggen met hun middenrif.
Waarom verzwakt je middenrif?
De meeste mensen krijgen te horen dat een middenrifbreuk "gewoon gebeurt", vooral als je ouder wordt. Dat klopt gedeeltelijk, het komt vaker voor naarmate je ouder wordt. Maar er zijn factoren die invloed hebben op het proces en die de verzwakking versnellen, en die worden zelden besproken.
Je middenrif bestaat uit een bindweefselstructuur. Bindweefsel heeft voedingsstoffen nodig om sterk en elastisch te blijven. Collageen zorgt voor de stevigheid, elastine voor de soepelheid. Je lichaam maakt collageen aan om bindweefsel op te bouwen en te onderhouden, en voor dat proces zijn specifieke bouwstoffen nodig. Als die bouwstoffen onvoldoende aanwezig zijn, kan het bindweefsel langzaam verzwakken.
Onderzoek laat zien dat mensen met een middenrifbreuk minder collageen hebben in het ligament dat de slokdarm op zijn plek houdt, in vergelijking met mensen zonder middenrifbreuk. Het gaat dan niet alleen om de hoeveelheid collageen, maar ook om de verhouding tussen de verschillende typen. Dat wijst erop dat de kwaliteit van het bindweefsel een rol speelt bij het ontstaan van de breuk.
De rol van stress
Net als bij zoveel andere darmklachten, komt stress hier ook om de hoek kijken. Wanneer je lichaam langdurig in de stressmodus staat, heeft dat invloed op je spijsvertering. Je maag maakt minder maagzuur aan, je vertering vertraagt, en de spierspanning in je spijsverteringskanaal verandert.
Maar er speelt nog iets. Je middenrif is direct verbonden met je ademhaling en je stressreactie. Mensen die chronisch gestrest zijn, ademen vaak hoog, oppervlakkig en sneller. Ze gebruiken hun middenrif minder, waardoor de spanning in dat gebied verandert. Bij sommige mensen kan dat op termijn bijdragen aan het verwijden van de hiatus.
Daarnaast beïnvloedt stress de werking van de onderste slokdarmsfincter. Dit komt omdat de nervus vagus, dat is de naam voor de zenuw die je spijsvertering aanstuurt, onder chronische stress een deel van zijn tonus verliest waardoor het klepje bovenaan je maag minder goed sluit. Hierdoor wordt je gevoelig voor reflux, oprispingen en maagzuur dat je slokdarm in kan lopen wanneer je gaat liggen.
De verbinding met SIBO
In onze praktijk zien we regelmatig dat mensen met een middenrifbreuk ook klachten hebben die passen bij SIBO, Small Bacterial Overgrowth of in het Nederlands een bacteriële overgroei in de dunne darm.
In je darmen leven miljoenen verschillende bacteriën die we het microbioom of darmflora noemen. In een normale situatie leven deze bacteriën voornamelijk in je dikke darm. Wanneer deze bacteriën naar je dunne darm trekken en daar in overgroei raken spreken we van een SIBO.
In je dunne darm vindt een deel van de vertering van je voedsel plaats, die daarna door je darmwand wordt opgenomen. Als daar bacteriën zijn fermenteren die het voedsel dat langskomt, bij dat proces ontstaat gas. Veel gas. Dat gas kan verschillende klachten geven zoals een opgeblazen gevoel, pijn in de buik, winderigheid en boeren. Maar het doet nog iets, het verhoogt ook de druk in je buikholte.
Die verhoogde druk kan je maag letterlijk omhoog duwen richting het middenrif. Bij iemand waar het bindweefsel al verzwakt is kan dit het verschil maken tussen een middenrif dat op zijn plek blijft of een middenrif dat meegeeft.
Het grotere plaatje
Als je de verschillende factoren naast elkaar legt, zie je dat een middenrifbreuk zelden op zichzelf staat. Het is een samenloop van factoren die tegelijk spelen: Wanneer je bindweefsel verzwakt door een tekort aan bouwstoffen heeft dit invloed op de stevigheid van het middenrif. Stress die veelvuldig in ons leven aanwezig is zorgt ervoor dat je spijsvertering op een spaarstand wordt gezet waardoor je minder maagzuur maakt en je het voedsel minder goed kunt verteren. Dezelfde stress, onverteerd voedsel of een antibiotica hebben invloed op de samenstelling van het microbioom wat de kans vergroot dat de microbioombacteriën naar de dunne darm trekken.
Doordat de bacteriën in je dunne darm voedsel fermenteren waarbij gas vrij komt ontstaat er meer druk in je buik en op je buikholte waardoor er druk op het middenrif gezet wordt. En zo kom je terug bij het begin van deze alinea.
Het is een combinatie van een lichaam dat onder stress staat, een gebrek aan belangrijke voedingsstoffen en een systeem dat niet goed functioneert.
In deze situatie wordt vaak een maagzuurremmer als enige mogelijkheid geboden. Waarbij het waar is dat dit tijdelijk de refluxklachten verlicht, maar het pakt geen van deze onderliggende factoren aan. Sterker nog, door het maagzuur (verder) te verlagen, kan het de situatie op de langere termijn verder verergeren.
Bij een gebrek aan maagzuur kun jij je voedsel minder goed verteren wat invloed heeft op de voedingsstoffen die je kunt opnemen. Bij een gebrek aan belangrijke voedingsstoffen gaan bindweefselstructuren maar ook andere belangrijke processen in je lichaam steeds verder achteruit.
Als er sprake is van een SIBO dan blijft ook die situatie in stand omdat de bacteriën continu gevoed worden door de verstoorde spijsvertering.
Met dit artikel heb ik je inzicht willen geven in de factoren die meespelen bij een middenrifbreuk/hiatus hernia. Als je hiermee aan de slag gaat kun je de situatie verbeteren en je klachten verminderen.
Als je wilt kunnen wij je hierbij begeleiden. Onze specialisten weten precies welke factoren meespelen, welke onderzoeken ingezet kunnen worden om jouw persoonlijke situatie inzichtelijk te maken en ze begeleiden je stap voor stap naar het verbeteren van je gezondheid en het verlichten van je klachten.
Wil je bespreken wat de mogelijkheden zijn in jouw situatie, dan kun je een gratis kennismakingsgesprek plannen. Geen verplichtingen, gewoon een gesprek over wat er speelt en wat de volgende stap kan zijn.
Soms zit de oorzaak van je klachten niet in je maag, maar in alles wat eromheen gebeurt.
