Je hebt de diagnose diverticulitis gekregen. Of misschien heeft een arts bij een scopie uitstulpingen in je dikke darm gevonden en gezegd dat je divertikels hebt. Het advies dat je meekrijgt is vaak hetzelfde: eet meer vezels, drink voldoende water, en als het ontstoken raakt krijg je antibiotica.
Maar als je begrijpt hoe die uitstulpingen ontstaan, en waarom ze bij sommige mensen steeds terugkomen, dan wordt het plaatje een stuk groter dan alleen vezels en antibiotica.
Wat is diverticulitis
Je dikke darm heeft een wand die bestaat uit meerdere lagen. Die lagen worden bij elkaar gehouden door bindweefsel in een structuur die de darmwand stevig en flexibel houdt. Je kunt het vergelijken met de fundering van een huis. Zolang de fundering sterk is, blijft het huis stevig staan. Maar zodra de fundering verzwakt, ontstaan er scheuren en zwakke plekken.
Bij diverticulose gebeurt precies dat. Het bindweefsel in de darmwand wordt zwakker, waardoor de binnenkant van de darm (het slijmvlies) naar buiten kan stulpen door die zwakke plekken. Zo ontstaan kleine zakjes aan de buitenkant van de darm, die we divertikels noemen. Veel mensen lopen jarenlang met divertikels rond zonder dat ze daar iets van merken.
Het probleem ontstaat wanneer er in zo'n uitstulping ontlastingsresten of bacteriën achterblijven. Die kunnen een ontsteking veroorzaken. En dát is diverticulitis: een ontsteking van een of meerdere divertikels. Dit kan flinke buikpijn geven die vaak links onderin de buik zit. Soms gaat dit samen met koorts en een veranderd ontlastingspatroon.
Waarom verzwakt het bindweefsel
De vraag die zelden gesteld wordt is: waarom verzwakt dat bindweefsel eigenlijk? Hier zit namelijk de sleutel.
Bindweefsel wordt opgebouwd uit collageen en elastine. Om dit te kunnen maken heeft je lichaam specifieke bouwstoffen nodig, zoals vitamine C, zink en bepaalde aminozuren. Als je lichaam een langdurig tekort heeft aan deze bouwstoffen, in combinatie met factoren die de darmwand belasten, kan je lichaam je bindweefsel minder goed onderhouden waardoor het bestaande bindweefsel verzwakt en kwetsbaarder wordt.
Onderzoek laat zien dat bij mensen met diverticulose het collageen in de darmwand anders is opgebouwd dan bij mensen zonder divertikels. De collageenvezels zijn sterker verknoopt, waardoor het weefsel stijver wordt. Stijver weefsel kan minder goed meebewegen met de natuurlijke samentrekkingen van de darm. Daardoor scheurt het makkelijker, vooral op plekken waar bloedvaten door de darmwand lopen. Precies op die plekken ontstaan de uitstulpingen.
De rol van je microbioom
In je dikke darm leven miljoenen bacteriën die samen je microbioom vormen. Die bacteriën hebben een directe relatie met de gezondheid van je darmwand. Een deel van die bacteriën maakt korte keten vetzuren aan, zoals butyraat. Dit is de belangrijkste brandstof voor de cellen van je dikke darm. Het houdt de darmwand gezond en ondersteunt bij het maken van de slijmlaag (de mucosa) die de darmwand beschermt.
Als het microbioom uit balans raakt (dat noemen we dysbiose), vermindert de productie van deze korte keten vetzuren. De darmwandcellen krijgen minder brandstof, de slijmlaag wordt dunner, en de darmwand wordt kwetsbaarder. Bij mensen met diverticulitis zien onderzoekers dat het microbioom vaak minder divers is en dat er minder van deze beschermende bacteriën aanwezig zijn.
Daarnaast speelt er nog iets. Als bacteriën zich vanuit de dikke darm naar de dunne darm verplaatsen, spreken we van SIBO (small intestinal bacterial overgrowth). Dit kan zorgen voor een opgeblazen gevoel, gasvorming en buikpijn. Klachten die veel mensen met diverticulitis herkennen.
Deze klachten ontstaan omdat de bacteriën niet in de dunne darm thuishoren. In een normale situatie worden de voedingsstoffen in je dunne darm opgenomen door je lichaam. Als darmbacteriën zich hier nestelen, fermenteren ze de voedingsstoffen waardoor gasvorming ontstaat, en ook een mogelijk voedingsstoffentekort omdat de bacteriën het voedsel wegnemen dat door jou opgenomen zou moeten worden. Een bijkomend probleem is dat de bacteriën in je dunne darm, omdat ze hier niet horen, voortdurend een reactie van het immuunsysteem veroorzaken.
Een negatieve spiraal
Het grootste probleem bij diverticulitis is dat de factoren elkaar versterken. Verzwakt bindweefsel leidt tot uitstulpingen. In die uitstulpingen blijven bacteriën en voedselresten achter. Dat vergroot de kans op ontsteking. Als deze ontsteking voortdurend aanwezig is, spreken we van een chronische ontsteking. Een actieve ontsteking kan de darmwand verder beschadigen.
Als er vervolgens antibiotica wordt ingezet, verstoort dit het microbioom waardoor de bescherming van de darmwand verder afneemt en het bindweefsel nog meer onder druk komt te staan. En zo gaat de neerwaartse spiraal verder.
De reguliere aanpak richt zich vaak op het bestrijden van de ontsteking met antibiotica. Dat is soms nodig bij een acute ontsteking. Maar het pakt niet de oorzaak aan waarom die uitstulpingen er zijn, waarom het bindweefsel verzwakt is, of waarom het microbioom uit balans is. Daardoor blijven de meeste mensen continu klachten houden of komen de klachten na verloop van tijd weer terug.
Wat dit voor jou betekent
Als je divertikels hebt, of als je terugkerende diverticulitis-aanvallen ervaart, dan is het waardevol om breder te kijken dan alleen de ontsteking zelf. Hoe is het gesteld met de kwaliteit van je bindweefsel? Krijgt je lichaam de bouwstoffen binnen die het nodig heeft om dat bindweefsel te onderhouden? En hoe is de samenstelling van je microbioom? Dit zijn allemaal factoren die meespelen bij de klachten.
Wil je weten wat er bij jou speelt? Met een uitgebreid ontlastingsonderzoek kunnen onze specialisten in kaart brengen hoe de samenstelling van je microbioom is, of het voldoende butyraat kan aanmaken en hoe actief eventuele ontstekingen zijn.
Met onze persoonlijke begeleiding leer je wat de oorzaak is van deze klachten en welke stappen jij kunt zetten om de klachten volledig te herstellen. Wij richten ons namelijk op het aanpakken van de onderliggende oorzaken.
Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Plan een gratis kennismakingsgesprek van dertig minuten. Geen verplichtingen, gewoon een eerlijk gesprek over je situatie.
