In dit artikel leg ik uit wat een fistel is, hoe een fistel kan ontstaan en wat je er zelf aan kunt doen. Ook deel ik mijn eigen ervaring met een fistel. Daarnaast leg ik uit waarom fistels in verhouding vaker voorkomen bij mensen met de ziekte van Crohn. Laten we beginnen bij het begin.
Wat is een fistel
Een fistel is een klein wondje waar regelmatig of voortdurend vocht uit blijft lekken. Het vocht dat uit een fistel komt kan verschillende kleuren hebben. Vaak is het helder of lichtgeel, soms kan er ook wat bloed bij zitten.
Een fistel kan op verschillende plekken in het lichaam ontstaan. Bij mensen met de ziekte van Crohn worden ze in verhouding vaker aangetroffen. Daarbij vormt de fistel zich vaak op de buik of in het perineum, het gebied tussen de vagina of ballen en de anus.
Twee belangrijke transportsystemen in je lichaam
Beeldend kun je zeggen dat je in je lichaam twee verschillende soorten netwerken hebt.
Het eerste netwerk bestaat uit je bloedvaten die van groot tot klein door je hele lichaam lopen. Via je bloed worden zuurstof, voedingsstoffen en andere belangrijke stoffen door je lichaam getransporteerd om zo op de plek van bestemming te komen, zoals de verschillende organen en iedere cel die zich in je lichaam bevindt.
Het tweede netwerk bestaat uit het lymfesysteem. Net zoals je bloedvaten bevinden deze zich in je hele lichaam. Waar je bloed zorgt voor de aanvoer van alles wat er in je lichaam nodig is, daar zorgt het lymfesysteem voor de afvoer van afvalstoffen en zaken die niet meer nodig zijn.
De werking van de twee systemen verschilt. Je bloed wordt rondgepompt door je hart en circuleert op die manier door je lichaam.
Je lymfesysteem bestaat uit capillairen, dit zijn kleine balgjes die met elkaar verbonden zijn. Hier stroomt het vocht en de afvalstoffen in totdat het balgje gevuld is. Wanneer deze vol is wordt deze met een knijpende beweging geleegd in het volgende balgje. Zo ontstaat er een pulserende beweging waarmee het lymfesysteem de afvalstoffen uit het lichaam naar de lever transporteert.
Wat gebeurt er wanneer dit systeem overbelast raakt
In een gezonde situatie zorgt het lymfesysteem voor de afvoer van afvalstoffen in het lichaam. Er zijn echter verschillende oorzaken waardoor dit systeem verstoord kan raken.
Zoals met alles wat er in je lichaam gebeurt, heeft ook het lymfesysteem energie en voedingsstoffen nodig om goed te kunnen functioneren. Het lymfesysteem staat relatief laag op de prioriteitenlijst van het lichaam. Dat betekent dat wanneer er tekorten in het lichaam ontstaan, het lymfesysteem een van de eerste systemen is die minder goed kan functioneren. Dit betekent letterlijk dat je lichaam minder goed in staat is om afvalstoffen af te voeren.
Het tweede wat van invloed is, is de hoeveelheid afvalstoffen die afgevoerd moeten worden. Bijvoorbeeld door een infectie of een lekkende darm. Uit onderzoeken blijkt dat mensen met de ziekte van Crohn in verhouding vaker fistels ontwikkelen dan mensen die andere klachten hebben.
Hoe komt dit? Bij een actieve ontsteking is je immuunsysteem bezig om ongewenste indringers zoals bactérien te bestrijden. Daarbij kunnen ook lichaamscellen beschadigen. Hierdoor ontstaan extra afvalstoffen die door het lymfesysteem opgeruimd moeten worden. Dit betekent dat er meer afvalstoffen afgevoerd moeten worden.
Hoe ontstaat een fistel
Wanneer de hoeveelheid afvalstoffen groter wordt dan wat het systeem kan afvoeren, dan zal het vocht met de afvalstoffen een andere weg zoeken. Hierdoor kan er een fistel ontstaan. Soms gebeurt dit binnenin het lichaam zonder dat je het merkt.
In andere gevallen ontstaat er een wondje aan de buitenkant van het lichaam, bijvoorbeeld op de buik, het perineum of in de onderrug, waar vocht uit blijft lekken.
Een eenvoudige vergelijking
De makkelijkste vergelijking is die van een riviertje dat naar beneden stroomt.
Misschien heb je dit als kind zelf wel eens gedaan. Stel je voor dat je een aantal stenen in het beekje legt, net zo lang totdat de waterstroom geblokkeerd raakt. Dan is het een kwestie van tijd voordat het water een andere route neemt. Het omzeilt de blokkade en neemt vanaf dat moment een nieuwe route.
Hetzelfde gebeurt ook wanneer er meer water door het stroompje naar beneden stroomt dan het kan verwerken. Ook dan zoekt het water een nieuwe route.
Als je lymfesysteem niet voldoende zijn werk kan doen door een gebrek aan belangrijke stoffen, dan kan een fistel ontstaan. Hetzelfde kan gebeuren wanneer het aanbod van afvalstoffen groter is dan de afvoercapaciteit van het lymfesysteem.
Hoe kun je het aanpakken
De eerste stap is om te begrijpen waarom de fistel is ontstaan. Om het bij de darmen en darmklachten te houden: ga je iedere dag naar het toilet en heeft je ontlasting de structuur van een stevige bruine banaan?
Als dat niet het geval is omdat je last hebt van ontstekingen in je darmen, zoals bij de ziekte van Crohn, omdat je brijige ontlasting hebt of juist dagenlang niet naar het toilet kunt omdat je last hebt van obstipatie, dan is het belangrijk om dit probleem aan te pakken. Dit zijn namelijk zaken die een extra beroep kunnen doen op je lymfesysteem.
Met gespecialiseerd ontlastingsonderzoek krijg je inzicht in de oorzaak van je klachten en met onze begeleiding leer je welke stappen je kunt zetten om je klachten te verlichten en je gezondheid te herstellen.
Wil je weten hoe wij dit doen? Kijk dan op de pagina over persoonlijke begeleiding. Ook kun je vrijblijvend een kennismaking inplannen.
De rol van jodium
Naast dat het belangrijk is om de oorzaak van de klachten aan te pakken, is het ook belangrijk om ervoor te zorgen dat het lymfesysteem weer goed kan functioneren. Hoe goed dit systeem zijn werk kan doen is onder andere afhankelijk van de hoeveelheid jodium die je lichaam tot zijn beschikking heeft.
Jodium wordt in verschillende belangrijke processen in het lichaam gebruikt. Het speelt een rol in het immuunsysteem en helpt bij het beschermen tegen bactérien, schimmels en virussen. Daarnaast heeft het een positief effect op verschillende processen in het lichaam. Je kunt dus stellen dat het belangrijk is om voldoende jodium binnen te krijgen.
Door ons huidige voedingspatroon krijgen we echter vaak minder jodium binnen dan vroeger. Vroeger werd in Nederland jodium toegevoegd aan brood, maar dat gebeurt tegenwoordig bijna niet meer. Gejodeerd keukenzout heeft andere nadelen voor de gezondheid, waardoor veel mensen dit liever niet gebruiken.
Hoe krijg je voldoende jodium binnen
Jodium zit van nature in alles wat uit de zee komt. Denk bijvoorbeeld aan zalm, kabeljauw, garnalen, mosselen en eetbare zeewieren zoals zeekraal.
Misschien heb je wel eens gemerkt, of iemand horen zeggen, dat iemand zich veel beter voelt na een aantal dagen aan zee te zijn geweest. Bij de zee kun je namelijk letterlijk jodium uit de lucht inademen.
Voor mensen die niet direct aan zee wonen is het algemene advies om minimaal twee keer per week vis of andere zeeproducten te eten om de gezondheid te ondersteunen. Als je actief het jodium in je lichaam wilt verhogen, dan kun je het vaker op tafel zetten of kiezen voor een goed supplement.
Samenvattend
Zorg ervoor dat je voldoende jodium binnenkrijgt omdat dit belangrijk is voor verschillende processen in het lichaam, waaronder de werking van het lymfesysteem.
En ga aan de slag met je darmklachten. Er is vaak een aanwijsbare oorzaak voor de klachten die je ervaart.
Mijn persoonlijke ervaring met een fistel
Begin 2014 had ik veel pijn in mijn onderrug. Het was een zeurende uitstraling die ik niet kon plaatsen. Het was anders dan de rugpijn die destijds met regelmaat terugkwam in mijn leven.
In de dagen die volgden zakte de pijn naar beneden, waar voelbaar een bult onder mijn bil verscheen. Als ik erin kneep voelde ik iets bewegen. Het voelde alsof er vocht in zat.
Een week of twee later merkte ik een vochtplekje op in mijn ondergoed ter hoogte van diezelfde bult. Tijdens mijn dienst ging ik naar het toilet om te onderzoeken wat er gaande was. Daar kneep ik in de bult. Om je de details te besparen, laat ik het erop houden dat er behoorlijk wat vocht uit het gaatje bij de bult kwam.
Hopend dat het probleem zichzelf zou herstellen wachtte ik een aantal dagen, gevolgd door een aantal weken. Helaas bleef het wondje iedere dag vocht lekken en ging het niet uit zichzelf dicht.
De huisarts onderzocht het en concludeerde dat er pus uit het wondje kwam. Ik werd naar huis gestuurd met een antibioticakuur. Twee weken later was er nog geen verbetering en kreeg ik een zwaardere antibioticakuur voorgeschreven. Ook die bleek niet effectief.
Bij verder onderzoek middels een MRI werd vastgesteld dat het om een fistel ging. Deze is operatief verwijderd.
Destijds had ik nog niet de kennis die ik nu heb en met jullie deel. Wellicht had de operatie voorkomen kunnen worden met de stappen die hierboven omschreven staan. Misschien was een operatie de enige optie.
Voor de één zijn bovenstaande stappen effectief, kan het lichaam zichzelf herstellen en wordt een operatie voorkomen. Bij een ander kan een medische ingreep onvermijdelijk zijn. Het resultaat verschilt van persoon tot persoon.
